Maagzweer

De belangrijkste oorzaak van een zweer in de maag of twaalfvingerige darm is de bacterie Helicobacter pylori [linken]. Men heeft lang gedacht dat te veel maagsap en stress de oorzaken van een maagzweer waren. Tegenwoordig weet men dat dit niet zo is. Stress en andere factoren, zoals roken, kunnen de klachten wel verergeren maar niet veroorzaken. Een tweede oorzaak is het gebruik van aspirine en ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s), zoals ibuprofen, diclofenac en naproxen.

Helicobacter pylori-bacterie
In verreweg de meeste gevallen is besmetting met de Helicobacter pylori-bacterie de oorzaak van het ontstaan van een maagzweer. De Helicobacter pylori is één van de weinige bacteriën die het maagzuur kan overleven. Besmetting met de Helicobacter pylori-bacterie vindt meestal plaats op jonge leeftijd. Is de bacterie eenmaal in de maag aanwezig en wordt hij niet bestreden, dan kan hij levenslang aanwezig blijven. In de maag, en ook in het eerste deel van de dunne darm zoals de twaalfvingerige darm, veroorzaakt de bacterie een chronische maagslijmvliesontsteking. Ongeveer één op de vijf mensen die besmet zijn met de bacterie krijgt een maagzweer.
Meer informatie over de Helicobacter pylori-bacterie

Medicijngebruik
Een maagzweer kan ook worden veroorzaakt door gebruik van sommige ontstekingsremmende pijnstillers en aspirine. Voorbeelden van de ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s) zijn ibuprofen, diclofenac en naproxen. Deze medicijnen worden door de huisarts of specialist voorgeschreven, maar zijn ook vrij verkrijgbaar bij de drogist. In verband met de bijwerkingen is het belangrijk om met de huisarts te bespreken of u deze medicijnen veilig kunt gebruiken. Soms is het noodzakelijk om samen met de pijnstiller een maagbeschermend medicijn te gebruiken.

De meest voorkomende klacht bij een maagzweer is pijn. Meestal zit de pijn in de maagstreek, maar soms is de plaats van de pijn niet duidelijk aan te wijzen. Een zweer in de maag veroorzaakt meestal op een ander moment van de dag pijn dan een zweer in de twaalfvingerige darm. Dit hangt af van een volle maag of een lege maag:

• Bij een zweer in de maag is de pijn meestal het hevigst na het eten.
• Bij een zweer in de twaalfvingerige darm is de pijn juist erger als de maag leeg is. Ook geeft een zweer in de twaalfvingerige darm ’s nachts vaak klachten. Dit wordt ook wel ‘hongerpijn’ genoemd.

Andere klachten die bij een maagzweer vaak voorkomen zijn:

• misselijkheid;
• braken;
• weinig of geen eetlust.

Soms kan een maagzweer een maagbloeding veroorzaken. Dit uit zich door het braken van bloed of door een zwarte, teerachtige ontlasting. In een enkel geval kan de zweer doorbreken naar de buikholte. Dit heet een perforatie. Er ontstaan dan zeer plotseling, hele hevige buikklachten. Om ernstige complicaties te voorkomen moet er bij een bloeding of perforatie met spoed medische hulp ingeschakeld worden.
Er zijn ook mensen die een maagzweer hebben zonder dat zij klachten hebben. Een plotseling optredende maagbloeding kan dan een eerste aanwijzing zijn.

Het is verstandig om meteen naar uw huisarts te gaan als u:

• het gevoel heeft dat uw eten niet goed zakt;
• steeds erg moe bent;
• ongewild/onverklaarbaar gewicht verliest;
• een teerachtige, pikzwarte ontlasting heeft;
• bloed braakt (ook kleine beetjes!).

Een maagzweer kan worden aangetoond door middel van een kijkonderzoek van de maag. Dit maagonderzoek wordt een gastroscopie genoemd. Met een gastroscopie kunnen afwijkingen in de maag worden opgespoord.
 
Er zijn verschillende onderzoeken mogelijk om de Helicobacter pylori aan te tonen. De bacterie kan aangetoond worden door middel van een bloedonderzoek, een onderzoek van de ontlasting of een ademtest. De aanwezigheid van de Helicobacter pylori bacterie kan met zekerheid vastgesteld worden door middel van een biopsie tijdens een gastroscopie.

Meer informatie over een gastroscopie

Als een infectie met de Helicobacter pylori de oorzaak is van de maagzweer, wordt een speciale medicijnkuur voorgeschreven. Deze kuur bestaat meestal uit een combinatie van twee verschillende soorten antibiotica samen met een maagzuurremmer. Deze kuur duurt meestal zeven tot tien dagen. In circa 90 procent van de gevallen is de Helicobacter pylori na deze medicijnenkuur verdwenen.

Als de klachten niet verminderen, kan een controleonderzoek gedaan worden, om te kijken of de Helicobacter pylori-bacterie verdwenen is. Ook hiervoor kunnen bovengenoemde onderzoeken gebruikt worden. Bloedonderzoek is echter pas een half jaar na de behandeling betrouwbaar als controleonderzoek. Wanneer de Helicobacter pylori bacterie nog steeds aanwezig is, kan de arts een ander antibioticum voorschrijven.
Als de Helicobacter pylori niet kan worden aangetoond, worden alleen maagzuurremmers voorgeschreven. Door het maagsap (tijdelijk) minder of niet zuur te maken, kan het gat in de slijmvlieslaag beter herstellen.

• Stoppen met roken. Roken verzwakt het maagslijmvlies.
• Probeer stress te vermijden en zorg voor voldoende rust en ontspanning. Stress kan een maagzweer niet veroorzaken, maar kan de klachten wel verergeren.
• Eet gezond, gevarieerd en vezelrijk, volgens de 'Schijf van Vijf' van het Voedingscentrum. Meer informatie over vezelrijke voeding.
• Zorg voor regelmaat en voldoende beweging.
• Wees voorzichtig met het schrappen van voeding uit uw voedingspatroon. Wanneer u een bepaalde groep voedingsmiddelen niet meer gebruikt, kunnen er tekorten ontstaan. Hierdoor kunt u klachten krijgen. Voor hulp bij een persoonlijk voedingsadvies kunt u contact opnemen met een diëtist.
• Wees voorzichtig met het gebruik van aspirine en ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s) zoals ibuprofen, diclofenac en naproxen. NSAID’s (Non Steroidal Anti-Inflammatory Drugs) worden veel voorgeschreven en gebruikt bij bijvoorbeeld gewrichtsklachten, hoofdpijn/migraine en menstruatiepijn. Aspirine en sommige NSAID’s zijn vrij verkrijgbaar bij de apotheek en drogist. Als u ooit een maagzweer heeft gehad, is het niet verstandig deze pijnstillers op eigen initiatief te gaan gebruiken. Paracetamol kan in de aanbevolen dosering geen kwaad. Als dit niet voldoende is, bespreek het dan met uw huisarts. De huisarts kan eventueel een maagbeschermend medicijn bij de pijnstillers voorschrijven.